خاستگاه پیراشکی (пирожки / pirozhki) روسیه و اوکراین است و نام آن نیز منشأ اوکراینی دارد. پیراشکی یکی از دسرهای بسیار خوشمزه‌ای است که ما ایرانی‌ها با آن خاطرات بسیار زیادی داریم. 

علت استقبال از این غذا علاوه بر خوشمزه بودن، یکی ساده بودن روش تهیه و دیگری تنوع فراوان آن است که با هر سلیقه‌ای سازگاری دارد. خمیر پیراشکی درابتدا ساده و از آرد و آب تهیه می‌شد. از این خمیر گلوله‌های کوچکی که با گوشت خردشده و سبزیجات معطر پر شده بود، درست می‌کردند و داخل سوپ می‌ریختند.
در بعضی مناطق مانند روسیه، از خمیر بیشتری استفاده می‌کردند و آنرا در روغن فراوان سرخ کرده، سپس با برش (borcht) - نوعی سوپ پرمایه که از سبزیجات و قلم گوساله تهیه میشود - سرو می‌کردند. برای پیراشکی‌هایی که به این شیوه تهیه می‌شود از انواع مواد مانند: گوشت قرمز، گوشت مرغ و بوقلمون، پنیر و سبزیجات، قارچ، تخم مرغ پخته، سیب زمینی و برای انواع شیرین آن از میوه و کِرم استفاده می‌شود.
در لهستان پیراشکی را بعد از پیچیدن در آب جوش می‌پزند و سپس در کره سرخ کرده  و با خرده های نان تزئین میکنند.البته در مواقع خاص بیکن خرد شده و پیاز به جای خرده نان استفاده می‌شود. نوع دیگری از پیراشکی با خمیر هزارلا تهیه میشود و در فر پخته می‌شود. این نوع پیراشکی سبک‌تر و به قولی "مجلسی‌تر" است. مواد داخل این پیراشکی‌ها هم بسیار متنوع است.

اولین پیراشکی ایران

به نقل از روزنامه شرق معروف‌ترین و قدیمی‌ترین پیراشکی فروشی تهران «پیراشکی خسروی» در میان سایر مغازه‌های خیابان جمهوری اسلامی (نادری سابق) خودنمایی می‌کند، با سابقه‌ای بیش از ۵۰ سال. با اینکه مغازه تغییر مکان داده است اما بنا بر گفته مشتریان قدیمی‌اش، ظاهر و باطن مغازه با گذشته یکی بوده و فرقی نکرده است. وقتی می‌خواهی وارد مغازه شوی اندکی باید صبر کنی چرا که همیشه بیش از ظرفیت مغازه، مشتری آنجاست. همچنان که مشغول خوردن پیراشکی هستید می‌توانید بریده روزنامه‌هایی که درمورد این مکان گزارش‌هایی در آن‌ها به چاپ رسیده و نیز عکس صاحب اصلی مغازه را که در قاب چوبی قرار دارد مشاهده کنید. همچنین عکس و پوسترهایی از تهران دهه ۴۰ هم همه جای مغازه به دیوارها نصب شده است.

در سال ۱۳۲۸، شخصی ارمنی تبار به نام گی گو به همراه شریک ایرانی اما روسی تبارش (خسروی) برای نخستین بار دست به تولید پیراشکی در ایران می‌زنند و مغازه ای را در خیابان سی تیر (قوام السلطنه سابق) برای فروش محصولات شان افتتاح می‌کنند. سپس چند سال بعد مغازه را تغییر مکان می‌دهند و فروشگاهی در مجاورت هتل نادری در خیابان جمهوری (نادری سابق) تاسیس می‌کنند که در شروع فقط به تولید و فروش پیراشکی‌های کِرم‌دار، مربایی، کلم و سیب‌زمینی می‌پردازند. با مرور زمان و تغییر ذائقه مشتریان، سوسیس و کالباس به پیراشکی‌ها اضافه می‌کنند که معروف به پیراشکی پیتزا و گوشت می‌شود. این مغازه به دلیل نزدیکی‌اش به کافه نادری و واقع شدنش در مدرن‌ترین خیابان آن زمان، پذیرای بسیاری از هنرمندان مشهور حیطه های موسیقی و سینما و حتی ورزشکاران بوده است. همچنین به دلیل نزدیکی‌اش به سفارت بریتانیای کبیر، شایع است که مشهورترین فردی که قدم به این مغازه گذاشته است؛ وینستون چرچیل، نخست وزیر انگلستان در زمان جنگ جهانی دوم است. اما در میان جست‌وجوها هرچه سال‌ها را بالاو پایین می‌کنی، می‌بینی که تنها ما قبل تاسیس پیراشکی خسروی، چرچیل در تهران به مدت کوتاهی اقامت داشته است اما به گفته نوه گی گو که به همراه پدرش صاحب مغازه خسروی هستند، این پیراشکی فروشی ۷۶ سال سابقه دارد.پس با این حساب می‌توان گفت شاید چرچیل نیز پا به این پیراشکی فروشی گذاشته است.

وقتی از مغازه خارج شدم با پیرمردی روبه رو شدم که در دستش نایلونی پر از پیراشکی‌های خسروی بود. قبل از آنکه از او سوالی کنم، می‌گوید: 

« از اواسط دهه ۳۰ تا به امروز، بخاطر همسرم، یک شب هم بدون این پیراشکی‌ها پا به خانه‌ نگذاشته‌ام.» 

معروف‌ترین پیراشکی‌های جهان


بهترین پیراشکی تهران را کجا بخوریم؟


پیراشکی خسروی

در سال ۱۳۲۸، شخصی بنام گی گو که از ارامنه ایران بود، به همراه شریک ایرانی خود به نام خسروی، مغازه‌ای را در خیابان قوام السلطنه (خیابان سی‌تیر فعلی) تاسیس کرد و برای نخستین‌بار پیراشکی را وارد تهران کرد. پیراشکی‌هایی پرشده با کِرِم، کلم، سیب‌زمینی و سوسیس و کالباس که از همان ابتدای ورود به تهران مخاطبان زیادی پیدا کرد.

تازه فروشی بامیکا

واژه تازه فروشی در ایران زیاد متداول نیست و شاید برای شما این سوال پیش آید که این واژه به چه معنا است. تازه فروشی یک مدل فروشگاه همچون سوپر مارکت و... است که تفاوت آن در محصولات این فروشگاه‌هاست که همگی تازه می‌باشند. انواع محصولات تازه از جمله میوه، سبزی، غذای تازه، انواع دسر و سالاد و... است. بامیکا اولین و بزرگترین تازه فروشی زنجیره‌ای در ایران است. یکی از دسته غذا‌های پرطرفدار در این فروشگاه‌ها، انواع غذاهای لقمه از جمله سمبوسه و پیراشکی است. پیراشکی گوشت، پیراشکی سبزیجات، پیراشکی پنیر پیازچه و پیراشکی مرغ بامیکا به دلیل تازگی که برگرفته از رویکرد فروشگاه‌های بامیکا است، در کنار طعم متفاوت و استفاده از مواد اولیه با کیفیت، جزو بهترین‌های تهران در این زمینه است.

نان سحر

پیراشکی‌های نان سحر به دلیل اینکه با دستگاه‌های صنعتی تولید می‌شوند، چربی و سنگینی پیراشکی‌های سنتی را ندارند و البته طعمی خوب و به یادماندنی را دارا می‌باشند. اگر با چربی پیراشکی‌های سنتی مشکل دارید، و علاقمند به خوردن پیراشکی‌های گرد و جذاب هستید، سحر را امتحان کنید. البته نان‌سحر تنوع پیراشکی و دونات‌های خود را افزایش داده است و علاوه بر پیراشکی‌های کرم دار و شکلاتی  می‌توانید پیراشکی گوشت و پیتزا و … را هم امتحان کنید.