سنبوسه یا در اصطلاح عامیانه سمبوسه خوراکی است که با خمیر پهن شده تهیه می‌شود و میان آن را با گوشت کوبیده و پیاز و ادویه پر می‌کنند و در روغن طبخ می‌نمایند. از این حیث که سنبوسه با خمیر تهیه می‌شود آن را نوعی پای (Pie) بحساب می‌آورند.

سمبوسه یک غذای محبوب بین المللی است که طعم و مزه تند و لذیذی دارد. این غذا را می‌توان به عنوان پیش‌غذا و یا یک میان‌وعده نیز سرو کرد. محتویات سمبوسه سنتی سیب‌زمینی و پیاز و سبزیجات معطر است. اما امروزه در سمبوسه از مواد دیگر مثل گوشت چرخ‌کرده و انواع پنیر هم استفاده می‌شود. سمبوسه به‌صورت گرم و سرد سرو می‌شود.

تاریخچه سمبوسه

در اوایل قرن سیزدهم سنبوسه توسط تجار و بازرگانان مسلمان از خراسان به هند رسید و با کمی تغییر در دستور تهیه آن به یکی از خوراک‌های محبوب آنان تبدیل شد. امیر خسرو دهلوی شاعر پرآوازه پارسی‌گویی هند در اوایل قرن سیزدهم از سنبوسه به عنوان خوراکی محبوب در بین درباریان و اشراف یاد می‌کند. همچنین در اوایل قرن چهاردهم ابن بطوطه در سفرنامه هند از سنبوسه به عنوان یک خوراک کوچک که با گوشت کوبیده، پیاز، بادام، گردو و ادویه و ترشی‌جات تند در خمیر تهیه می‌شود، یاد می‌کند.

سمبوسه که امروزه ما می‌شناسیم، سنبوسه‌ای است از ایران به هند راه یافته و با تغییر شکل و مزه دوباره از طریق شهرهای جنوبی به ایران و اکثر نقاط دنیا معرفی شده است. سنبوسه در اصل خوراکی متعلق به خطه خراسان و خراسان جنوبی بوده است که از آن برای تهیه آش معروفی به نام جوش‌پره یا آش جوشواره استفاده می‌شده است. به این ترتیب که نخود کوبیده را به همراه ادویه‌جات و پیاز خرد شده در لای خمیر می‌پیچیدند و فشار می‌دانند تا کاملا صاف و سفت شود و آن را در آب می‌پختند. قدیمی‌ترین اشارات مکتوب به این خوراک در کتاب تاریخ بیهقی در بین سال‌های ۱۰۳۵ تا ۱۰۴۵ میلادی آمده است که درباره بخشی از حکومت غزنویان است، این چنین اشاره شده است که : 

«ندیمان را بخواند و امیر، شراب و مطربان خواست و این اعیان را به شراب باز گرفت و طبق‌های نواله و سنبوسه روان شد»

بنظر اهل فن کلمه سنبوسه ریشه در زبان آریایی دارد و در اصل به نام سمپوتزه بوده است. سمپوتزه خوراکی بسیار شبیه ساندویچ یا همتای آن بوده است که به عنوان وعده غذایی اصلی شناخته نمی‌شده است. با گذشت زمان واژه سمپوتزه به سنبوسگ یا سنبوساگ تغییر یافته در نهایت به سنبوسه رسیده است.

در نهایت امروزه سنبوسه را به عنوان خوراکی که با نان لواش، گوشت چرخ‌کرده، سیب زمینی، سبزیجات و ادویه تهیه می‌کنند و در روغن سرخ می‌نمایند، شناخته می‌شود. امروزه سنبوسه شهرت جهانی دارد و جدا از منطقه خاورمیانه، هند و شمال آفریقا در بسیاری از کشورهای دنیا طبخ و بفروش می‌رسد. در بسیاری از نقاط دنیا سنبوسه را با نام هند می‌شناسند و تمام سنبوسه‌های امروزی در اشکال مختلف را از مشتقات سنبوسه هندی می‌دانند.

بهترین سمبوسه کجا بخوریم ؟

“ سمبوسه اصل فقط لشگر آباد اهواز”، “شما یه سر برو دولت آباد شهر ری تازه می‌‌فهمی سمبوسه یعنی چی” ، “سمبوسه اصل باید به دست یه جنوبی آماده بشه، فرقی نداره کجا باشه”. این‌ عبارت‌هایی است که در جواب سوال “سمبوسه اصل کجا داره؟” قطعا می‌شنوید.

اگر از یک آبادانی، بندرعباسی یا بوشهری بپرسید که حتما جواب اول را می‌شنوید، چون جنوبی‌ها آنقدر متعصب هستند که فلافل‌ها و سمبوسه‌های تهران را اصلا قبول ندارند. البته ممکن است به سمبوسه‌هایی غیر از لشکرآباد اهواز یا دکه‌ها و چرخ دستی‌هایی که در ساحل خلیج فارس این لقمه‌های آتشین را می‌فروشند راضی شوند، اما حتما به عبارت سوم تاکید می‌کنند و می‌گویند حالا اگر به جنوب نرسیدی حداقل یک جنوبی باید برایت سمبوسه آماده کند.

در تهران اما قضیه عوض می‌شود. سمبوسه‌های تهران باکلاس شده‌اند و حتی با موادی آماده می‌شوند که در سمبوسه‌های اصیل وجود ندارد. مثلا سمبوسه مرغ، سمبوسه پیتزایی و سمبوسه‌ای که شکل آن هم مانند پیراشکی گرد است و حتی از اصالت ظاهری در آن خبری نیست.

محله دولت آباد در شهر ری تهران

محله دولت آباد در شهر ری تهران از قدیمی‌ترین محله‌هایی است که عراقی‌ها و عرب زبان‌ها در آن سکونت دارند. محله‌ای که شکل و شمایل آن هم کاملا مطابق با فرهنگ مردمش شده است. در کوچه‌ها که راه می‌روی زنان و مردان را با دشداشه و چادرهای عربی می‌بینی، آگهی‌های روی دیوار به زبان عربی است و بر روی تابلوها و مغازه‌ها هم همین زبان نقش بسته است. اما این تفاوت زبان و فرهنگ دولت آباد را از تهران جدا نکرده است. از آنجایی که سمبوسه اصل هم یکی از همین غذاها است پس شما به هدف‌تان نزدیک شده‌اید. البته رسیدن به آن سخت است چون مغازه‌های پر تعدادی کنار هم قرار گرفته‌اند که انتخاب را برایتان دشوار می‌کند.

همه این مغازه‌ها در حال ارایه خوراکی اصیل هستند. پس خیالتان راحت باشد که سمبوسه واقعی را می‌خورید. در کنار این اغذیه فروشی‌ها هم البته رستوران‌هایی هستند که در محیط مجزا غذاهای لبنانی و عربی را سرو می‌کنند و حتی می‌توانید در آن‌ها مهمانی برگزار کنید. در این رستوران‌ها هم به عنوان پیش غذا سمبوسه‌های مرغوبی سرو می‌شود که خوشمزگی آن در ذهنتان ماندگار خواهد شد.

تازه فروشی بامیکا

واژه تازه فروشی در ایران زیاد متداول نیست و شاید برای شما سوال پیش آید که به چه معنایی است. تازه فروشی یک مدل فروشگاه همچون سوپر مارکت و... است که تفاوتی که وجود دارد در محصولات این فروشگاه‌ها است که همگی تازه است، انواع محصولات تازه از جمله میوه، سبزی، غذای تازه، انواع دسر و سالاد و... است. بامیکا اولین و بزرگترین تازه فروشی زنجیره‌ای در این است. یکی از دسته‌های پرطرفدار در این فروشگاه‌های انواع غذاهای لقمه از جمله سمبوسه و پیراشکی است. سمبوسه قارچ و پنیر، سمبوسه گوشت و سیب زمینی و سمبوسه سیب زمینی بامیکا به دلیل تازگی که برکرفته از نوع جنس فروشگاه‌های بامیکا است در کنار طعم متفاوت و استفاده از مواد اولیه با کیفیت بالا جز بهترین‌های تهران در این زمینه است.

سمبوسه خوری با قیصر

این بار برای پیدا کردن سمبوسه اصل در تهران باید به محله عودلاجان بروید و جا پای قیصر بگذارید. همان محله معروف در گذر امامزاده یحیی که هنوز هم قدیمی‌های آنجا درباره فیلم قیصر و کریم آبمنگل خاطره‌های زیادی برای تعریف کردن دارند.

شاید تعجب کنید اما یکی از بهترین سمبوسه‌های تهران که کاربران فیدیلیو از آن در اینستاگرام نام برده‌اند فلافلی ابوشیما در همین محله است. فلافل‌فروش عرب که روغن‌ سوخته‌ی ته ظرفش خیلی تمیزتر از فست‌فودی‌های بالای شهر است و روی صندلی چهارپایه کنار مغازه‌اش نشسته، با هر سلام، یک «سلام» غلیظ پاسخ می‌دهد و نیم‌خیز می‌شود و این اتفاق تا وقتی که لشکر بچه مدرسه‌ای‌ها بعد از تعطیلی به «فلافل‌فروشی ابوشیما» هجوم بیاورند، ادامه دارد.

از خوشمزگی سمبوسه‌های این مغازه کوچک و قدیمی همین بس که خیلی‌ها را مقابل خود به صف می‌کند و خیلی‌ها را هم از نقاط مختلف تهران به گذرگاه خشتی امامزاده داوود می‌کشاند. پس اگر هوس سمبوسه اصل و خوشمزه را کردید بد نیست به اینجا بیایید که هم فال است و هم تماشا.